Smart Warehouse là gì? Hiểu đơn giản về kho thông minh trong logistics

Kho thông minh Smart warehouse là gì?

Nếu nói một cách đơn giản, smart warehouse là kho hàng được vận hành bằng công nghệ thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào con người. Trong một kho như vậy, nhiều việc trước đây phải làm thủ công – như kiểm tra tồn kho, tìm vị trí hàng hóa, vận chuyển pallet hay lấy sản phẩm để đóng gói – sẽ được hỗ trợ bởi phần mềm, cảm biến hoặc robot.

Trước đây khi nhắc đến kho hàng, nhiều người thường hình dung một không gian rộng lớn với hàng dài kệ chứa đầy hàng hóa, nhân viên đi lại liên tục để tìm sản phẩm theo danh sách đơn hàng. Mô hình này vẫn tồn tại ở rất nhiều nơi. Tuy nhiên khi số lượng đơn hàng ngày càng tăng, đặc biệt trong thương mại điện tử, cách làm đó bắt đầu bộc lộ nhiều hạn chế.

Smart warehouse ra đời để giải quyết vấn đề này. Trong kho thông minh, phần lớn dữ liệu về hàng hóa đều được quản lý trên hệ thống. Máy tính biết chính xác sản phẩm đang nằm ở kệ nào, số lượng còn bao nhiêu và nên được lấy theo thứ tự nào để xử lý đơn hàng nhanh nhất.

Người làm kho vẫn có mặt trong hệ thống, nhưng vai trò sẽ khác trước. Thay vì phải đi khắp nơi để tìm hàng, họ thường đứng ở khu lấy hàng hoặc khu đóng gói, còn robot hoặc hệ thống vận chuyển sẽ mang hàng đến.

Vì sao kho thông minh bắt đầu phổ biến

Nếu từng làm việc trong kho hoặc từng tham quan một trung tâm logistics lớn, bạn sẽ thấy một điều: công việc trong kho có rất nhiều bước lặp lại.

Ví dụ đơn giản nhất là quá trình lấy hàng cho đơn đặt hàng.

Một nhân viên nhận danh sách sản phẩm cần lấy, sau đó đi vào khu kệ, tìm đúng vị trí, lấy sản phẩm, bỏ vào thùng rồi mang về khu đóng gói. Một ngày làm việc có thể lặp lại quy trình này hàng trăm lần.

Khi kho nhỏ, công việc này vẫn có thể kiểm soát được. Nhưng khi kho có diện tích hàng chục nghìn mét vuông và hàng chục nghìn sản phẩm khác nhau, việc tìm hàng không còn đơn giản nữa.

Ở nhiều trung tâm logistics lớn, nhân viên kho có thể đi bộ rất nhiều mỗi ngày. Có nơi người ta đo được một nhân viên có thể đi hơn 10 km chỉ trong một ca làm việc.

Ngoài vấn đề di chuyển, còn có chuyện sai sót. Khi công việc lặp lại quá nhiều lần, việc lấy nhầm sản phẩm hoặc nhầm vị trí kệ có thể xảy ra. Những lỗi nhỏ như vậy đôi khi khiến đơn hàng bị giao sai.

Kho thông minh được thiết kế để giảm bớt những vấn đề đó. Khi công nghệ được đưa vào hệ thống kho, việc tìm hàng, vận chuyển và kiểm kê sẽ trở nên nhanh và chính xác hơn.

Kho thông minh khác kho truyền thống ở điểm nào

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở cách quản lý dữ liệu và cách xử lý công việc.

Trong kho truyền thống, phần lớn thông tin được quản lý bằng bảng tính hoặc phần mềm đơn giản. Nhân viên kho thường phải nhớ vị trí hàng hoặc dựa vào sơ đồ kệ.

Còn trong kho thông minh, hệ thống quản lý kho sẽ lưu trữ toàn bộ dữ liệu. Mỗi sản phẩm khi nhập vào kho đều được gắn mã và gắn với một vị trí cụ thể trên kệ.

Khi cần tìm sản phẩm, hệ thống sẽ chỉ ra chính xác vị trí đó. Nếu kho sử dụng robot, hệ thống còn có thể điều robot đến đúng vị trí để lấy hàng.

Ngoài ra, kho thông minh thường được kết nối trực tiếp với hệ thống bán hàng. Khi có đơn hàng mới, dữ liệu sẽ tự động chuyển sang hệ thống kho để xử lý.

Nhờ vậy tốc độ xử lý đơn hàng nhanh hơn nhiều so với cách làm thủ công.

Những công nghệ thường thấy trong smart warehouse

Một kho thông minh không chỉ có một công nghệ duy nhất. Thông thường đó là sự kết hợp của nhiều hệ thống khác nhau.

Hệ thống quản lý kho

• Đây là trung tâm của toàn bộ hệ thống. Phần mềm quản lý kho chịu trách nhiệm lưu trữ dữ liệu hàng hóa và điều phối các hoạt động trong kho.
• Khi hàng mới nhập kho, hệ thống sẽ gợi ý vị trí lưu trữ. Khi có đơn hàng, hệ thống sẽ xác định thứ tự lấy hàng để tiết kiệm thời gian di chuyển.
• Ngoài ra hệ thống còn theo dõi số lượng tồn kho và cảnh báo khi hàng sắp hết.

Robot di chuyển trong kho

• Ở những kho tự động hóa cao, robot được dùng để vận chuyển hàng hóa giữa các khu vực.
• Robot có thể mang kệ hàng đến khu lấy hàng hoặc vận chuyển pallet từ khu nhập hàng sang khu lưu trữ.
• Điểm mạnh của robot là có thể hoạt động liên tục và di chuyển theo lộ trình tối ưu. Điều này giúp giảm rất nhiều thời gian di chuyển trong kho.

Thiết bị quét mã

• Một công nghệ rất phổ biến trong kho hiện đại là quét mã vạch.
• Khi hàng hóa được nhập kho, mỗi sản phẩm sẽ có một mã riêng. Nhân viên chỉ cần dùng máy quét để xác nhận sản phẩm khi nhập hoặc xuất kho.
• Cách làm này giúp giảm sai sót và giúp hệ thống cập nhật tồn kho ngay lập tức.

Cảm biến và hệ thống theo dõi

• Một số kho hiện đại còn lắp cảm biến để theo dõi vị trí thiết bị hoặc trạng thái hoạt động trong kho.
• Ví dụ cảm biến có thể theo dõi đường đi của robot hoặc kiểm soát nhiệt độ trong kho lạnh.
• Những dữ liệu này giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn cách kho vận hành và cải thiện quy trình khi cần.

Lợi ích của kho thông minh

Việc đầu tư vào kho thông minh không phải lúc nào cũng rẻ. Tuy nhiên nhiều doanh nghiệp vẫn chọn hướng này vì những lợi ích lâu dài.

Tăng tốc độ xử lý đơn hàng

• Một trong những lợi ích dễ thấy nhất là tốc độ.
• Khi robot và hệ thống quản lý kho cùng hoạt động, việc tìm và lấy hàng diễn ra nhanh hơn nhiều. Điều này đặc biệt quan trọng với các doanh nghiệp thương mại điện tử.

Giảm sai sót

• Sai sót trong kho thường xảy ra khi có nhiều bước thủ công.
• Khi hệ thống quản lý và thiết bị quét mã được sử dụng, khả năng lấy nhầm sản phẩm hoặc nhầm vị trí kệ giảm đáng kể.

Giảm áp lực công việc cho nhân viên

• Trong kho truyền thống, nhiều công việc khá nặng như di chuyển pallet hoặc đi quãng đường dài để tìm hàng.
• Robot và hệ thống tự động giúp giảm bớt những phần việc này.
• Nhân viên kho có thể tập trung vào các công việc cần sự kiểm soát và xử lý tình huống.

Quản lý tồn kho chính xác hơn

• Một vấn đề khá phổ biến trong kho truyền thống là chênh lệch tồn kho.
• Có thể hệ thống ghi còn hàng nhưng thực tế lại hết, hoặc ngược lại.
• Khi mọi sản phẩm đều được quét mã và ghi nhận trong hệ thống, dữ liệu tồn kho sẽ chính xác hơn rất nhiều.

Smart warehouse được dùng ở đâu

Không phải doanh nghiệp nào cũng cần kho thông minh. Nhưng trong nhiều lĩnh vực, mô hình này đang trở nên phổ biến.

Thương mại điện tử

• Các công ty bán hàng online thường có lượng đơn hàng rất lớn.
• Kho thông minh giúp họ xử lý đơn hàng nhanh hơn và giảm sai sót trong quá trình lấy hàng.

Logistics

• Các công ty logistics phải quản lý hàng hóa của nhiều khách hàng khác nhau.
• Hệ thống kho thông minh giúp theo dõi chính xác từng lô hàng và giảm thời gian xử lý.

Sản xuất

• Trong nhà máy sản xuất, kho nguyên vật liệu và kho thành phẩm thường rất lớn.
• Kho thông minh giúp quản lý nguyên liệu tốt hơn và đảm bảo dây chuyền sản xuất luôn có đủ vật liệu.

Kho lạnh

• Kho lạnh là môi trường làm việc khá khó khăn.
• Robot và hệ thống tự động giúp giảm thời gian con người phải làm việc trong nhiệt độ thấp.

Những điều cần cân nhắc trước khi đầu tư kho thông minh

Không phải doanh nghiệp nào cũng nên đầu tư vào kho thông minh ngay lập tức.

Có một số yếu tố cần cân nhắc trước khi quyết định.

Quy mô kho

• Nếu kho nhỏ và lượng đơn hàng không quá lớn, đầu tư vào hệ thống tự động hóa có thể chưa cần thiết.

Chi phí đầu tư

• Hệ thống robot, phần mềm và thiết bị tự động thường có chi phí khá cao.
• Doanh nghiệp cần tính toán xem lợi ích dài hạn có đủ để bù lại chi phí ban đầu hay không.

Quy trình vận hành

• Trước khi áp dụng công nghệ, doanh nghiệp nên chuẩn hóa quy trình vận hành kho.
• Nếu quy trình chưa rõ ràng, việc tự động hóa có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn.

Xu hướng kho thông minh trong tương lai

Ngành logistics đang thay đổi khá nhanh trong vài năm gần đây.

Khi nhu cầu giao hàng nhanh tăng lên, các doanh nghiệp bắt đầu tìm cách cải thiện hệ thống kho.

Robot di động đang trở thành một phần quen thuộc trong nhiều trung tâm phân phối.

Ngoài ra các hệ thống phân tích dữ liệu cũng được sử dụng để dự đoán nhu cầu sản phẩm và tối ưu vị trí lưu trữ.

Trong tương lai có thể nhiều kho sẽ tự động hóa ở mức cao hơn, với robot đảm nhận phần lớn công việc vận chuyển và sắp xếp hàng hóa.

Một số công ty phát triển giải pháp kho thông minh

Trên thị trường hiện nay có nhiều công ty cung cấp robot AI và hệ thống tự động hóa cho kho.

Một số doanh nghiệp nổi bật gồm Geek+, Hikrobot, Hai Robotics và ForwardX Robotics.

Các công ty này phát triển Smart warehouse robot di động, hệ thống quản lý kho và nhiều giải pháp tự động hóa khác cho ngành logistics.

Kết luận

Smart warehouse không phải là khái niệm quá xa vời. Thực chất đó chỉ là cách đưa công nghệ vào quản lý và vận hành kho hàng.

Khi khối lượng hàng hóa và đơn hàng ngày càng tăng, việc dựa hoàn toàn vào phương pháp thủ công sẽ ngày càng khó khăn.

Kho thông minh giúp doanh nghiệp quản lý tồn kho tốt hơn, xử lý đơn hàng nhanh hơn và giảm sai sót trong quá trình vận hành.

Tuy nhiên mỗi doanh nghiệp có quy mô và nhu cầu khác nhau. Việc áp dụng kho thông minh cần được cân nhắc kỹ để đảm bảo phù hợp với thực tế vận hành.

Trong những năm tới, khi công nghệ trở nên phổ biến và chi phí giảm xuống, có thể sẽ có nhiều doanh nghiệp chuyển dần sang mô hình kho thông minh để đáp ứng nhu cầu logistics ngày càng lớn.

FAQ – Câu hỏi thường gặp về Smart Warehouse

• Smart warehouse là gì?

Smart warehouse là kho hàng được quản lý bằng hệ thống phần mềm và thiết bị tự động thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào thao tác thủ công. Hệ thống có thể theo dõi vị trí hàng hóa, quản lý tồn kho và hỗ trợ xử lý đơn hàng nhanh hơn.

• Chi phí xây dựng smart warehouse khoảng bao nhiêu?

Chi phí phụ thuộc vào quy mô kho, mức độ tự động hóa và thiết bị sử dụng. Với kho nhỏ chỉ cần phần mềm quản lý kho thì chi phí có thể khá thấp, nhưng nếu triển khai robot và hệ thống tự động hóa thì chi phí có thể lên đến hàng trăm nghìn hoặc vài triệu đô.

• Robot kho hàng hoạt động như thế nào?

Robot kho hàng di chuyển trong kho dựa trên bản đồ và cảm biến. Khi có nhiệm vụ, robot sẽ tự tìm đường đến vị trí hàng hóa, sau đó vận chuyển hàng đến khu lấy hàng hoặc khu đóng gói theo yêu cầu của hệ thống quản lý kho.

• Smart warehouse có thay thế hoàn toàn con người không?

Không. Kho thông minh vẫn cần con người để quản lý, giám sát hệ thống và xử lý các tình huống đặc biệt. Công nghệ chủ yếu hỗ trợ những công việc lặp lại như vận chuyển hoặc tìm hàng.

• Doanh nghiệp nào nên sử dụng smart warehouse?

Các doanh nghiệp có kho lớn, nhiều mã sản phẩm hoặc xử lý nhiều đơn hàng mỗi ngày thường phù hợp với mô hình kho thông minh. Ví dụ như công ty thương mại điện tử, logistics hoặc sản xuất công nghiệp.

• Smart warehouse giúp doanh nghiệp lợi ích gì?

Kho thông minh giúp tăng tốc độ xử lý đơn hàng, giảm sai sót trong quá trình lấy hàng và quản lý tồn kho chính xác hơn. Ngoài ra hệ thống còn giúp giảm bớt công việc nặng cho nhân viên kho.

Trong hệ thống kho hiện đại, bạn nên tìm hiểu thêm robot AMR là gì? cách robot tự hành tối ưu vận chuyển trong nhà máy để thấy rõ vai trò của tự động hóa trong vận hành logistics.